(placeholder)

Misleidende waarheid                       (oktober 2015)

(placeholder)

Mijn zoon kwam vandaag aanzetten met een papieren placemat van een bekende hamburgerketen. Deze restaurants zijn in de hele wereld populair met hun fastfood, ofwel snelle hap. Maar in de afgelopen jaren is uit allerlei onderzoeken gebleken dat deze snelle hap ook een ongezonde hap is. Als iemand bijvoorbeeld alleen maar dat soort voedsel eet, dan krijgt die persoon binnen korte tijd allerlei medische problemen.

Deze placemat diende niet alleen als onderlegger, maar werd ook gebruikt voor wat extra reclame. Op de onderlegger stond in grote letters ‘Weet jij wat je eet?’. En daaronder: ‘het is natuurlijk hartstikke lekker om een Hamburger te eten, maar het is ook leuk om te weten welke voedingswaarden je favoriete producten bevatten. Doe de test en ontdek of jij weet wat je eet.’ Vervolgens moest je bijvoorbeeld kiezen welke van de twee rijker was aan vezels, een cheeseburger of een broodje gezond. Of wat meer zout bevatte, een pizza of een hamburger met friet.


Wel zo slim

Ik twijfelde er niet aan dat bij deze vragen het product van de hamburgertent beter zou scoren. Zo’n bedrijf is wel zo slim om geen onwaarheden te verkondigen. Met zulke reclame wordt bewust aangesloten bij de algemene tendens om verstandig met voedsel om te gaan en dat geeft een betrouwbare indruk. Maar feitelijk probeert het concern gewoon zijn eigen straatje schoon te houden. Want het vergelijkt zijn eigen producten alleen maar op bepaalde onderdelen, zoals het zoutgehalte, met andere producten, die op dat punt nog slechter zijn. De hamburgergigant gaat dus selectief om met de feiten, en gebruikt alleen wat hem goed uitkomt. Op deze manier geeft men de klanten de indruk dat het nog best meevalt met de snelle hap die men hen serveert. Zo kan ook de waarheid misleidend zijn.


Beïnvloeden

Dat vond ik wel iets om over na te denken. Hier wordt bewust een bepaalde techniek gebruikt om de mening van mensen te beïnvloeden. Daar is goed over nagedacht. Maar diezelfde manier van overtuigen wordt ook vaak onbewust door mensen gebruikt. Wie sterk hecht aan een bepaalde opvatting, heeft immers vaak de neiging om vooral aandacht te geven aan feiten die de eigen visie ondersteunen. Andere, minder bij de eigen mening passende gegevens, worden dan al gauw verwaarloosd. Onze mening maakt ons selectief in onze waarneming: we horen wat we willen horen en we zien wat we verwachten te zien.


Menselijke neiging

Jezus had het ook vaak over die maar al te menselijke neiging om alles zo uit te leggen dat het in het eigen straatje past. Ik denk wel eens dat hij daar zo alert op was vanuit het besef dat zo’n houding mensen van elkaar vervreemdt. Wie zich opsluit in zijn eigen gelijk en in zijn eigen visie, sluit zich daarmee tegelijk af voor de ander. De ‘gelijkhebber’ wordt feitelijk onbereikbaar, want hij laat de inzichten van de ander niet meer echt toe in zijn eigen leven. En dat is het tegenovergestelde van de boodschap van Jezus. Die heeft het immers altijd over liefde, dat is: jezelf met God en met de ander verbinden.


Gewoon bedriegerij

Zo zat ik een poosje met mijn zoon te praten over die misleidende hamburger-reclame en ik dacht: selectief omgaan met de feiten is eigenlijk gewoon bedriegerij. Dat geldt in de maatschappij, maar ook in het evangelie. En in het evangelie noemen we dat zonde.

Ik nam mij voor om beter op te passen voor deze vorm van zonde, omdat ik besefte dat die bij ons allemaal ingebakken zit.

Dat ik toch zoiets mag leren van een hamburgerbakker…!